Το είναι το Σύννεφο (Cloud)

Σύννεφο

Μέχρι σήμερα συνηθίζαμε να αποθηκεύουμε τις πληροφορίες μας (κείμενα, φωτογραφίες, τραγούδια, video, κλπ) στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές μας και συγκεκριμένα στους σκληρούς δίσκους. Όταν γεμίζει ο δίσκος τους υπολογιστή μας, συνήθως αγοράζουμε κάποιον με μεγαλύτερη χωρητικότητα και συνεχίζουμε να αποθηκεύουμε εκεί τις πληροφορίες μας. Τα τελευταία χρόνια είναι πολύ της μόδας οι εξωτερικοί σκληροί δίσκοι που συνδέονται στους υπολογστές μέσω της θύρας USB.

Το Σύννεφο (Cloud) έρχεται να αλλάξει αυτή την πρακτική. Θεωρώντας ότι οι περισσότεροι υπολογιστές έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο (Internet), τα δεδομένα μας μπορούν να αποθηκευτούν εκτός τους υπολογιστή μας και συγκεκριμένα σε κέντρα δεδομένων τα οποία δεν γνωρίζουμε καν που βρίσκονται. Και δεν μας ενδιαφέρει που βρίσκονται, αρκεί τα δεδομένα μας να είναι διαθέσιμα κάθε στιγμή που θα τα αναζητήσουμε. Ακριβώς επειδή τα δεδομένα μας βρίσκονται αποθηκευμένα κάπου που δεν μας ενδιαφέρει, μακριά μας, λέμε ότι είναι αποθηκευμένα στο Σύννεφο (Cloud).

Τα πλεονεκτήματα του Σύννεφου είναι πολλά με βασικότερα την δημιουργία αντίγραφου ασφαλείας των δεδομένων μας (backup) και την δυνατότητα πρόσβασης από πολλαπλές πηγές. Έχοντας τα δεδομένα μας στο Σύννεφο είμαστε ήσυχοι πως αν κάτι πάθει ο υπολογιστής μας, μπορούμε να τα προσπελάσουμε από κάποιο άλλο υπολογιστή και έτσι δεν θα τα χάσουμε. Φανταστείτε να χαλάσει ο υπολογιστής με τις φωτογραφίες από την παιδική μας ηλικία ή με 2 μήνες εργασίας για το μεταπτυχιακό. Η δυνατότητα προσπέλασης από άλλο υπολογιστή μας χρησιμεύει ακόμα και αν δεν πάθει βλάβη ο δικός μας. Στην περίπτωση πουείμαστε μακριά από τον υπολογιστή μας και χρειαστούμε κάποιο αρχείο, μπορούμε να συνδεθούμε στο Σύννεφο από αλλού και να το κατεβάσουμε. Φανταστείτε την περίπτωση όπου στο γραφείο και στο σπίτι δουλεύετε πάνω στα ίδια αρχεία, χωρίς να χρειάζεται να κουβαλάτε κάποιο δίσκο ή USB stick μαζί σας. Μόλις κάνετε μια αλλαγή στο αρχείο στη δουλειά, όταν πάτε σπίτι και ανοίξετε το PC, το αρχείο ενημερώνεται άμεσα με τις αλλαγές.

Μια γνωστή Διαδικτυακή υπηρεσία Cloud είναι η Dropbox. Η συγκεκριμένη υπηρεσία παρέχει δωρεάν 2GB αποθηκευτικού χώρου και αν και όταν χρειαστείς περισσότερο χώρο, θα πρέπει να τους πληρώσεις για να τον αποκτήσεις. Βέβαια, τα 2GB χώρου είναι αρκετά για αρκετές χρήσεις που δεν περιλαμβάνουν πολλές φωτογραφίες, μουσική και video. Αν μείνεις στα 2GB δεν χρειάζεται να πληρώσεις ποτέ. Το καλό με το Dropbox είναι ότι δουλεύει σε Windows, Linux, Mac και iPhone. Με άλλα λόγια, αν δουλεύεις πάνω σε ένα αρχείο xls στο Mac στο σπίτι, μπορείς να το αποθηκεύσεις στο Dropbox και να πας στο γραφείο και να συνεχίσεις να δουλεύεις στο Windows PC πάνω στο ίδιο αρχείο. Και αν κάποια στιγμή είστε στο δρόμο και θέλετε να δείτε ένα pdf που έχετε στο Dropbox, μπορείτε να το κάνετε μέσω iPhone. Ακόμα και να το στείλετε email στον συνεργάτη σας.

Όμως, το Σύννεφο έχει και μειονεκτήματα. Κανείς δεν μπορεί να μας εγγυηθεί ότι τα δεδομένα μας, όπου και να είναι αποθηκευμένα, δεν γίνονται προϊόν εκμετάλλευσης από την εταιρία που προσφέρει την υπηρεσία. Τίθεται δηλαδή ένα τεράστιο θέμα ιδιωτικότητας των δεδομένων μας. Παρόλα αυτά, οι άνθρωποι έχουν αποδείξει ότι δεν τους απασχολεί και πολύ το συγκεκριμένο ζήτημα, αφού, για παράδειγμα, οικειοθελώς δημοσιεύουν στο Facebook ένα σωρό προσωπικά δεδομένα χωρίς ενδοιασμό. Με λίγα λόγια, εφόσον δεν γνωρίζουν αν και πώς χρησιμοποιούνται οι πληροφορίες τους που βρίσκονται αποθηκευμένες στο Σύννεφο και εφόσον αυτές δεν πέφτουν σε “άμεσα κακόβουλα χέρια”, απλά δεν το σκέφτονται. Ένα άλλο μειονέκτημα του Σύννεφου είναι ότι ο αποθηκευτικός χώρος που προσφέρει σε κάθε χρήστη είναι σχετικά μικρός. Π.χ. το Dropbox προσφέρει δωρεάν 2GB χώρου, ενώ χρεώνει $100 για 50GB χώρου, όταν μπορείς να αγοράσεις σκληρό δίσκο χωρητικότητας 2TB με λιγότερα χρήματα. Τέλος, η ταχύτητα προσπέλασης των δεδομένων στο Σύννεφο είναι περιορισμένη από την ταχύτητα προσπέλασης στο Διαδίκτυο (συνήθως μέσω ADSL). Κατά την άποψή μας, τα μειονεκτήματα αυτά δεν μπορούν να μειώσουν τη σημασία του Σύννεφου, πόσω μάλλον να εξασθενίσουν τη χρήση του και τη μελλοντική του προοπτική.

Θεωρούμε ότι η χρήση του Σύννεφου για τις αποθηκευτικές μας ανάγκες θα αυξηθεί πολύ τα επόμενα χρόνια. Από την προσωπική μας χρήση γνωρίζουμε και μπορούμε να μαντέψουμε ότι τα επόμενα χρόνια οι περισσότεροι χρήστες θα αποθηκεύουν τα δεδομένα τους στο Σύννεφο. Αυτό δείχνει και η κατεύθυνση των μεγάλων εταιριών όπως η Google, η Apple και η Microsoft, οι οποίες όλες με τον ένα ή τον άλλο τρόπο δημιουργούν υπηρεσίες Cloud.

Ασφάλεια το 2020

Μετάφραση άρθρου του Bruce Schneier από το blog του.

Δεν υφίσταται σκέτη ασφάλεια. Η ασφάλεια μπορεί να οριστεί μόνο σε σχέση με κάτι άλλο. Είσαι ασφαλής από κάτι ή εναντίον κάποιου. Στα επόμενα 10 χρόνια, ο παραδοσιακός ορισμός της ασφάλειας ΤΠΕ –που σας προστατεύει από τους χάκερς, τους εγκληματίες και τους άλλους κακοποιούς– θα υποστεί ριζική μεταβολή. Αντί να σας προστατεύει από τους κακοποιούς, θα προστατεύει ολοένα και περισσότερο τις επιχειρήσεις και τα επιχειρηματικά μοντέλα από εσάς.

Πριν δέκα χρόνια, η μεγάλη ιδέα στην ασφάλεια ΤΠΕ ήταν η αποπεριμετροποίηση (deperimeterization). Α ομαδοποίηση 18 γραμμάτων σαν λέξη με πρόθεμα και επίθεμα, πρέπει να ήταν η ασχημότερη λέξη που εφηύρε η βιομηχανία μας. Όμως η ιδέα –η διάλυση των αυστηρών ορίων μεταξύ του εσωτερικού και εξωτερικού δικτύου– ήταν και πραγματική και σημαντική.

Σήμερα υπάρχει περισσότερη αποπεριμετροποίηση από όση υπήρξε ποτέ. Πρόσβαση των πελατών και των συνεργατών, πρόσβαση των επισκεπτών, outsourced e-mail, VPNs· ακόμη και αν θεωρήσουμε ότι υπάρχει ένα δικτυακό όριο στον οργανισμό, είναι τόσο τρύπιο που είναι ευκολότερο να προσποιηθούμε ότι δεν υπάρχει. Η πιο σημαντική αλλαγή όμως είναι εννοιολογική. Σκεφτόμασταν το δίκτυο σαν φρούριο με τους καλούς μέσα και τους κακούς απ’ έξω και τείχη, πόρτες και φρουρούς που εξασφάλιζαν ότι οι μόνο οι καλοί έμπαιναν μέσα. Τα μοντέρνα δίκτυα μοιάζουν περισσότερο με πόλεις, με δυναμικές και πολύπλοκες οντότητες με πολλά διαφορετικά όρια. Οι σχέσεις πρόσβασης, πιστοποίησης και εμπιστοσύνης είναι ακόμη πιο πολύπλοκες.

Σήμερα έχουν σημασία δύο άλλες εννοιολογικές αλλαγές. Η πρώτη είναι η καταναλωτοποίηση (consumerization). Άλλη μία περισπούδαστη λέξη που εφηύραμε. Είναι η ιδέα ότι οι  καταναλωτές παίρνουν τα νέα cool gadgets πρώτοι και απαιτούν να κάνουν τη δουλειά τους με αυτά. Οι υπάλληλοι έχουν τους φορητούς υπολογιστές τους ήδη παραμετροποιημένους όπως θέλουν και δεν θέλουν άλλον ένα (υπολογιστή) μόνο για να μπαίνουν στο VPN της εταιρίας. Διαβάζουν ήδη τα email τους στα Blackberrys και στα iPads. Έχουν ήδη υπολογιστή στο σπίτι που είναι πιο cool από το μηχάνημα που δίνει το τμήμα ΤΠΕ (της εταιρίας). Οι διαχειριστές δικτύου χάνουν όλο και περισσότερο τον έλεγχο των πελατών.

Αυτή η τάση μόνο θα αυξάνει. Οι συσκευές αυτές θα γίνονται όλο και πιο τρέντυ, πιο φτηνές και πιο ολοκληρωμένες· οι νεότεροι έχουν ήδη συνηθίζει να χρησιμοποιούν τις δικές τους συσκευές στα σχολικά δίκτυα. Είναι ανακεφαλαίωση της επανάστασης του Προσωπικού Υπολογιστή (PC). Τότε η ιδέα του (κεντρικοποιημένου) κέντρου δεδομένων σείστηκε από ανθρώπους που αγόραζαν Προσωπικούς Υπολογιστές για να τρέξουν το VisiCalc· τώρα είναι iPads και έξυπνα τηλέφωνα με Android.

Η δεύτερη εννοιολογική αλλαγή έρχεται από το cloud computing: η αυξανόμενη τάση να αποθηκεύουμε τα δεδομένα μας αλλού. Ας το ονομάσουμε αποκεντροποίηση (decentralization): το email μας, οι φωτογραφίες, τα βιβλία, η μουσική και τα κείμενά μας είναι αποθηκευμένα αλλού και προσπελάσιμα μέσα των συσκευών μας. Όσο νεότερος είσαι, τόσο περισσότερο περιμένεις να δεις τα ψηφιακά σου δεδομένα στην πλησιέστερη οθόνη. Αυτή είναι μια σημαντική τάση γιατί σηματοδοτεί το τέλος των μαχών υλικού και λειτουργικών συστημάτων που ζήσαμε. Windows εναντίον Mac δεν έχουν σημασία όταν το μόνο που χρειάζεσαι είναι ένας browser. Οι υπολογιστές γίνονται προσωρινοί· το backup των χρηστών γίνεται άσχετο. Όλα είναι κάπου έξω — και οι χρήστες χάνουν όλο και περισσότερο τον έλεγχο των δεδομένων τους.

Μέσα στα επόμενα δέκα χρόνια θα αναδυθούν τρεις νέες εννοιολογικές αλλαγές, δύο από τις οποίες μπορούμε ήδη να δούμε. Την πρώτη θα την ονομάσω αποσυγκέντρωση (deconcentration). Ο υπολογιστής γενικού σκοπού πεθαίνει και αντικαθίσταται από συσκευές ειδικού σκοπού. Μερικές από αυτές, όπως το iPhone, μοιάζουν γενικού σκοπού αλλά ελέγχονται αυστηρά από τους παρόχους. Άλλες όπως οι παιχνιδομηχανές ή οι ψηφιακές κάμερες είναι όντως ειδικού σκοπού. Σε 10 χρόνια οι περισσότεροι υπολογιστές θα είναι μικροί, εξειδικευμένοι και πανταχού παρόντες (ubiquitous).

Ακόμη και στους υπολογιστές φαινομενικά γενικού σκοπού βλέπουμε ολοένα και περισσότερο εξειδικευμένες εφαρμογές. Βεβαίως και μπορείς να δεις το web site των New York Times χρησιμοποιώντας τον browser του iPhone, αλλά είναι πολύ ευκολότερο να χρησιμοποιήσεις την ειδική εφαρμογή NYT app. Όσο οι υπολογιστές γίνονται μικρότεροι, αυτή η τάση θα συνεχιστεί. Θα είναι ευκολότερο να χρησιμοποιούμε υλικό και λογισμικό ειδικού σκοπού. Και οι εταιρίες, που θέλουν περισσότερο έλεγχο στην εμπειρία των χρηστών τους, θα πιέσουν προς αυτή την κατεύθυνση.

Η δεύτερη (αλλαγή) είναι η αποπελατοποίηση (decustomerization) –τώρα εφευρίσκω πραγματικά άσχημες λέξεις– η ιδέα ότι παίρνουμε περισσότερα από τη λειτουργικότητα ΤΠΕ χωρίς καμία επιχειρηματική σχέση. Είμαστε όλοι μέρος αυτής της τάσης. Κάθε μηχανή αναζήτησης προσφέρει δωρεάν τις υπηρεσίες της με αντάλλαγμα τη δυνατότητα να διαφημίζει. Δεν είναι μόνο η Google και η Bing. Οι περισσότερα ιστοσελίδες webmail και κοινωνικής δικτύωσης προσφέρουν δωρεάν τη βασική υπηρεσία με αντάλλαγμα τις διαφημίσεις, πιθανά και την ολοκληρωμένη υπηρεσία αντί χρημάτων. Οι περισσότερες ιστοσελίδες, ακόμη και χρήσιμες που αντικαθιστούν το λογισμικό στον υπολογιστή μας, είναι δωρεάν, είτε αλτρουιστικά είτε με διαφημίσεις.

Σε λίγο θα είναι το υλικό. Το 1999, η εταιρία freePC δοκίμασε να βγάλει χρήματα δίνοντας δωρεάν υπολογιστές με αντάλλαγμα τη δυνατότητα να παρακολουθούν τις αγοραστικές και συνήθειες surfing των χρηστών. Η εταιρία απέτυχε όμως οι υπολογιστές έχουν φτηνύνει από τότε. Δε θα αργήσει ο καιρός που τα δωρεάν netbooks με αντάλλαγμα τις διαφημίσεις θα είναι ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο. Ή δωρεάν ψηφιακές κάμερες. Υπάρχουν ήδη εταιρίες που προσφέρουν δωρεάν υπεραστικές κλήσεις σε αντάλλαγμα διαφημίσεις. Τα δωρεάν κινητά δεν είναι μακριά. Βεβαίως, δε θα είναι όλο το υλικό ΤΠΕ δωρεάν. Κάποιο από το cool νέο υλικό θα κοστίζει αρκετά για να είναι δωρεάν και θα υπάρχει πάντα η ανάγκη για υπολογιστική ισχύ κοντά στον χρήστη –οι παιχνιδομηχανές είναι ένα προφανές παράδειγμα– αλλά αυτό θα είναι η εξαίρεση(ΣτΜ: Όχι κατ’ανάγκη, βλ. www.onlive.com για παράδειγμα cloud gaming). Όπου το κόστος του υλικού θα είναι μεγάλο για να το δώσεις δωρεάν, θα δούμε δωρεάν υλικό σε αντάλλαγμα με κλειδωμένη υπηρεσία, όπως πωλούνται τα κινητά τηλέφωνα.

Αυτό είναι σημαντικό γιατί καταστρέφει ότι έχει απομείνει από τη φυσιολογική σχέση μεταξύ των εταιριών ΤΠΕ και των χρηστών τους. Δεν είμαστε οι πελάτες της Google, είμαστε τα προϊόντα που πουλάει στους πελάτες της. Είναι μια τριμερής σχέση: εμείς, ο πάροχος υπηρεσιών ΤΠΕ και ο διαφημιστής ή αγοραστής δεδομένων. Και όσο αυτές οι μη-πελατιακές σχέσεις ΤΠΕ πληθύνονται, θα βλέπουμε περισσότερες εταιρίες να μας συμπεριφέρονται ως προϊόντα. Αν αγοράσω έναν υπολογιστή Dell, τότε είμαι προφανώς ένας πελάτης της Dell. Αν όμως πάρω έναν υπολογιστή της Dell δωρεάν με αντάλλαγμα την πρόσβαση στη ζωή μου, τότε είναι λιγότερο προφανές με ποιον συνάπτω επιχειρηματική σχέση. Η συνεχής μείωση της ιδιωτικότητας των χρηστών του Facebook προκειμένου να ικανοποιήσει τους πραγματικούς πελάτες του –τους διαφημιστές– και να βελτιώσει τα κέρδη του είναι μια νύξη του τι πρόκειται να συμβεί.

Την τρίτη εννοιολογική αλλαγή την ορίζω ως αποπροσωποίηση (depersonization): υπολογιστές που αφαιρούν τον χρήστη εν μέρει ή ολοκληρωτικά. Να περιμένετε να δείτε περισσότερους αντιπροσώπους (agents): προγράμματα που κάνουν πράγματα για λογαριασμό σας, όπως να προτεραιοποιούν τα email με βάση τις παρατηρηθείσες επιλογές σας ή να σας στέλνουν προσωποποιημένες ανακοινώσεις πωλήσεων βασισμένες στην παρελθοντική σας συμπεριφορά. Η ατάκα “στα άτομα που άρεσε αυτό επίσης άρεσε” σε πολλές ιστοσελίδες καταστημάτων είναι μόνο η αρχή. Μια ιστοσελίδα που σε ειδοποιεί όταν το αεροπορικό εισιτήριο για το αγαπημένο σου μέρος έπεσε κάτω από μια τιμή είναι ένα απλοϊκή αλλά χρήσιμη και ήδη μερικές ιστοσελίδες ήδη προσφέρουν αυτή τη λειτουργικότητα. Δέκα χρόνια δεν είναι αρκετός χρόνος για να λυθούν τα σημαντικά προβλήματα τεχνητής νοημοσύνης που χρειάζονται οι νοήμονες αντιπρόσωποι (intelligent agents), αλλά οι τότε αντιπρόσωποι θα είναι παντού και εξελιγμένοι και θα χρειάζονται λιγότερη παρέμβαση από εσένα.

Ομοίως, η σύνδεση αντικειμένων στο Internet θα είναι σύντομα αρκετά φτηνή ώστε να είναι βιώσιμη. Γίνεται ήδη σημαντική έρευνα στις Internet-enabled ιατρικές συσκευές, έξυπνα δίκτυα ρεύματος που επικοινωνούν με έξυπνα τηλέφωνα και δικτυωμένα αυτοκίνητα. Τα αθλητικά Nike μπορούν ήδη να επικοινωνήσουν με το iPhone σου. Το τηλέφωνό σου ήδη λέει στο δίκτυό σου που είσαι. Συσκευές Internet-enabled χρησιμοποιούνται ήδη περιορισμένα, αλλά σύντομα θα είναι ο κανόνας. Οι επιχειρήσεις θα αποκτήσουν έξυπνα συστήματα κλιματισμού/εξαερισμού, έξυπνα ασανσέρ και έξυπνα ευρετήρια. Και όσο οι επικοινωνίες μικρής ακτίνας –όπως Bluetooth και RFID– γίνονται φτηνότερες, όλα θα γίνουν έξυπνα.

Το “Internet των πραγμάτων” (Internet of things) δεν θα απαιτεί από σένα να επικοινωνείς. Οι έξυπνες συσκευές στο έξυπνο σπίτι σου θα μιλάνε απευθείας με την εταιρία ρεύματος. Το έξυπνο αυτοκίνητο θα μιλάει στους σένσορες του δρόμου και εν τέλει σε άλλα αυτοκίνητα. Τα ρούχα σου θα μιλάνε με το καθαριστήριο. Το τηλέφωνό σου θα μιλάει με τους αυτόματους πωλητές· ήδη γίνεται σε μερικές χώρες. Είναι δύσκολο να φανταστούμε τις επιπτώσεις. Είναι πιθανό να είναι πιο περίεργο και λιγότερο κανονικό από αυτό που περιγράφει ο σύγχρονος τύπος. Όμως αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι έξυπνα αντικείμενα θα μιλάνε για σένα και πιθανότατα δεν θα έχεις πολύ έλεγχο στο τι λένε.

Μια παλιά τάση: αποπεριμετροποίηση. Δύο τρέχουσες τάσεις: πελατοποίηση και αποκεντροποίηση. Τρεις μελλοντικές τάσεις: αποσυγκέντρωση, αποπελατοποίηση και αποπροσωποίηση. Αυτές είναι οι ΤΠΕ το 2020 –δεν είναι στον έλεγχό σου, κάνει πράγματα χωρίς να το γνωρίζεις και χωρίς τη συγκατάθεσή σου και δεν δρα κατ’ανάγκη προς το συμφέρον σου. Και έτσι θα είναι τα πράγματα όταν δουλεύουν όπως προβλέπεται να δουλεύουν. Δεν έχω αρχίσει να μιλάω ακόμα για τους κακοποιούς.

Αυτό συμβαίνει γιατί η ασφάλεια ΤΠΕ το 2020 θα είναι λιγότερο για να σε προστατεύει από τους παραδοσιακούς κακοποιούς και περισσότερο να προστατεύει τα επιχειρηματικά μοντέλα από εσένα. Η αποπεριμετροποίηση υποθέτει ότι όλοι είναι αναξιόπιστοι (untrusted) μέχρι αποδείξεως του εναντίου. Η πελατοποίηση απαιτεί τα δίκτυα να υποθέτουν ότι όλες οι συσκευές είναι αναξιόπιστες (untrustworthy) μέχρι αποδείξεως του εναντίου. Η αποκεκτροποίηση και η αποσυγκέντρωση δεν θα δουλέψουν αν μπορείς να χακέψεις τις συσκευές ώστε να εκτελούν λογισμικό χωρίς εξουσιοδότηση (unauthorized software) ή να προσπελαύνουν δεδομένα χωρίς εξουσιοδότηση (unauthorized data). Η αποπελατοποίηση δεν θα είναι βιώσιμη εκτός και είσαι ανήμπορος να παρακάμψεις τις διαφημίσεις ή ό,τι χρησιμοποιεί ο πωλητής για σε εξαργυρώνει. Και η αποπροσωποίηση απαιτεί από τις αυτόνομες συσκευές να είναι … αυτόνομες.

Το 2020 –σε 10 χρόνια από τώρα– ο νόμος του Moore προβλέπει ότι οι υπολογιστές θα είναι 100 φορές που ισχυροί. Αυτό θα αλλάξει τα πράγματα με τρόπους που δεν γνωρίζουμε, όμως γνωρίζουμε ότι η ανθρώπινη φύση δεν αλλάζει ποτέ. Ο Cory Doctorow ορθώς παρατήρησε ότι όλα τα σύνθετα οικοσυστήματα έχουν παράσιτα. Τα παράσιτα της παραδοσιακής κοινωνίας είναι οι εγκληματίες, όμως εδώ έχει νόημα ένας ευρύτερος ορισμός. Όσο εμείς οι χρήστες χάνουμε τον έλεγχο αυτών των συστημάτων και οι πάροχοι ΤΠΕ κερδίζουν τον έλεγχο για δικούς τους λόγους, τότε ο ορισμός του “παράσιτου” θα μετατοπιστεί. Είτε πρόκειται για εγκληματίες που προσπαθούν να αδειάσουν τον τραπεζικό σου λογαριασμό, είτε για παρακολουθητές ταινιών που προσπαθούν να παρακάμψουν την προστασία αντιγραφής που χρησιμοποιούν τα στούντιο για να προστατέψουν τα κέρδη τους, είτε για χρήστες του Facebook που προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν την υπηρεσία χωρίς να παρατήσουν την ιδιωτικότητά τους ή να αναγκαστούν να βλέπουν διαφημίσεις, τα παράσιτα θα συνεχίσουν να προσπαθούν να επωφεληθούν από τα συστήματα ΤΠΕ. Θα υπάρχουν όπως υπήρχαν πάντα και –όπως σήμερα– η ασφάλεια θα έχει δύσκολο έργο να συμβαδίζει μαζί τους.

Καλωσορίσατε στο μέλλον. Οι εταιρίες θα χρησιμοποιούν τεχνικά μέτρα ασφάλειας, που θα υποστηρίζονται από νομικά μέτρα ασφάλειας, προκειμένου να προστατέψουν τα επιχειρηματικά τους μοντέλα. Και εκτός αν είσαι ο χρήστης μοντέλο, τότε θα είσαι το παράσιτο.

Αυτή η έκθεση γράφτηκε αρχικά σαν πρόλογος στο βιβλίο “Security 2020″ των Doug Howard και Kevin Prince.

Κάποιες μεταφρασμένες λέξεις:

conceptual changes: εννοιολογικές αλλαγές

deperimeterization: αποπεριμετροποίηση

consumerization: καταναλωτοποίηση ή καταναλοποίηση

decentralization: αποκεντροποίηση ή αποκέντρωση

deconcentration: αποσυγκέντρωση

decustomerization: αποπελατοποίηση

depersonization: αποπροσωποίηση

IT, δηλ. Information Technology: ΤΠΕ, δηλ. Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών

Τηλέφωνο από το gmail

Όπως κάθε μέρα έτσι και σήμερα μπήκα στο gmail για να δω την ηλεκτρονική αλληλογραφία. Όμως, στην αριστερή στήλη που υπάρχουν οι επαφές για chat, εμφανίστηκε μια νέα γραμμή που λέγεται Δηλ, εκτός του ότι μπορούμε να κάνουμε chat, μπορούμε πλέον να πάρουμε τηλέφωνο κάποιον από το gmail! Οι χρεώσεις για την Ελλάδα ανά λεπτό είναι Στην Ελλάδα έχουμε συνηθίσει τις μηδενικές χρεώσεις στα αστικά και υπεραστικά τηλέφωνα, καθώς και τα πακέτα με δωρεάν χρόνο για τα κινητά, οπότε δεν πιστεύω να συγκινηθεί κανείς από την υπηρεσία. Αν παρόλα αυτά κάποιος θέλει να τη δοκιμάσει , η Google δίνει δωρεάν $0.10 στην αρχή. Οπότε καλέστε κάποιο σταθερό στην Ελλάδα και αποκτήστε άποψη για την ποιότητα της επικοινωνίας. Προσωπικά μας φάνηκε αρκετά καλή η φωνή. Δείτε και το αντίστοιχο διαφημιστικό video της Google.

Ευθύνη

Έχουμε τον Υπουργό που ζητάει τη γνώμη μιας επιτροπής ειδικών. Η επιτροπή ειδικών βγάζει ένα πόρισμα και το παραδίδει στον Υπουργό. Ο Υπουργός ενεργεί βάσει του πορίσματος και κάνει κάποιες ενέργειες. Έστω ότι αυτές οι ενέργειες καταλήγουν σε κακοδιαχείριση δημόσιου χρήματος.

Όταν ερωτάται η επιτροπή απαντάει: “Εμάς μια γνωμοδότηση μας ζήτησαν και τη δώσαμε. Δεν κάναμε καμία παράνομη ενέργεια.”

Όταν ερωτάται ο Υπουργός απαντάει: “Υπέγραψα ό,τι μου έστειλε η επιτροπή ειδικών.”

Ποιος φταίει για την κακοδιαχείριση; Ποιος πρέπει να τιμωρηθεί; Πρέπει να λυθεί το συγκεκριμένο ζήτημα για να προχωρήσουμε.

Κάθε υπογραφή Υπουργού στο Διαδίκτυο – reloaded

Πριν από λίγους μήνες ασχολήθηκα με το θέμα της δημοσιοποίησης των αποφάσεων των Υπουργών. Την Πέμπτη 3 Δεκεμβρίου 2009, στο υπουργικό συμβούλιο που μεταδόθηκε ζωντανά μέσω Διαδικτύου (μια ομολογουμένως θετική εξέλιξη), παρουσιάστηκε από τον Υπουργό Εσωτερικών κ. Ραγκούση το σχέδιο νόμου για το συγκεκριμένο ζήτημα. Πηγαίνοντας στο video στο σημείο 19’30”, ο Υπουργός απαριθμεί τους φορείς και τις αποφάσεις/πράξεις που πρέπει να δημοσιοποιούνται.

Οι φορείς είναι:

• Υπουργοί και Υφυπουργοί
• Γενικοί και Ειδικοί Γραμματείς
• Όργανα τοπικής αυτοδιοίκησης Α΄ και Β΄ βαθμού
• Όργανα διοίκησης ΝΠΔΔ
• Όργανα διοίκησης φορέων ευρύτερου δημόσιου τομέα

“Πρακτικά δεν εξαιρείται κανείς από αυτή την υποχρέωση”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Υπουργός.

Αυτή η εξέλιξη είναι θετική. Στη συνέχεια απαριθμεί τα ήδη των αποφάσεων/πράξεων που θα πρέπει να δημοσιοποιούνται. Εδώ ξεκινάει ο προβληματισμός μου. Γιατί πρέπει να αναφερθούν συγκεκριμένα ποιες αποφάσεις δημοσιοποιούνται; Γιατί να μην δημοσιοποιούνται όλες οι αποφάσεις;

Επανέρχομαι στις αποφάσεις. Η λίστα που παραθέτω είναι από τα λόγια του Υπουργού στο video. Ενδεχομένως να έχω κάνει λάθη, αλλά μπορείτε να ακούσετε την ίδια την ομιλία Ραγκούση στο υπουργικό συμβούλιο για περισσότερη ακρίβεια.

1. προϋπολογισμοί, απολογισμοί, ισολογισμοί, επιμέρους δαπάνες υπουργείων, κεντρικών και περιφερειακών δημόσιων υπηρεσιών κάθε φορέα
2. διορισμοί και μεταβολές ως προς τα πρόσωπα στις διοικήσεις και των οργανισμών του ευρύτερου δημοσίου τομέα
3. συγκρότηση επιτροπών, ομάδων εργασίας, ομάδων έργων προβλεπόμενες αμοιβές τους
4. προκηρύξεις επιλογής προσωπικού/ διευθυντικών στελεχών φορέων ευρύτερου δημόσιου τομέα
5. πράξεις αναφέρονται σε αναπτυξιακούς νόμους, αφορούν στοιχεία, διακηρύξεις συμβάσεων κατακύρωσης και ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων έργων προμηθειών υπηρεσιών και μελετών του δημοσίου
6. δημοσιοποίηση πράξεων δωρεών χορηγήσεων παραχώρησης χρήσης δημόσιας περιουσίας ή περουσιακών στοιχείων του δημοσίου
7. δημοσιοποίηση πράξεων αλλαγής χρήσης γης κοινόχρηστου κτήματος, καθορισμού εθνικών δρυμών, δασικών εκτάσεων, χαρακτηρισμό εκτάσεων ως αναδασωτέων, ανακλήσεις χαρακτηρισμών αυτών, αιγιαλού παραλίας λιμνών ποταμών ρεμάτων και χειμάρρων
8. καθορισμού βιομηχανικών ζωνών, γενικού πολεοδομικού σχεδίου, καθορισμού και τροποποίησης όρων δόμησης, χορήγηση αναστολής τροποποίησης ανάκλησης οικοδομικών αδειών…

Η λίστα είναι εντυπωσιακή και περιέχει περισσότερα στοιχεία απ’όσα γνωρίζω. Όμως, πώς μπορώ να γνωρίζω αν ο συγκεκριμένος κατάλογος είναι πλήρης; Ενδεχομένως να υπάρχουν και άλλα ήδη αποφάσεων/πράξεων που να είναι κρίσιμες (σύμφωνα με το δικό μου σπεκτικό, αν τις γνώριζα) για τη διαφάνεια.

Κατανοώ ότι υπάρχει και ένα πλήθος αποφάσεων/πράξεων που αφορά πχ. θέματα εθνικής ασφάλειας ή προσωπικά δεδομένα, που ενδεχομένως δεν μπορούν να δημοσιοποιηθούν. Θα προτιμούσα να υπήρχε ένας κατάλογος με τα είδη των αποφάσεων που εξαιρούνται της δημοσιοποίησης. Ο σκεπτικισμός μου θα ήταν σημαντικά μειωμένος, αφού θα ήταν πιο εύκολη η διαδικασία κριτικής του συγκεκριμένου καταλόγου.

Σε κάθε περίπτωση, το σχέδιο νόμου θα έρθει σε δημόσια διαβούλευση, οπότε μπορεί καθένας να διατυπώσει τις απόψεις/ενστάσεις του.

Ανακεφαλαιώνοντας, θεωρώ πως το προτεινόμενο νομοσχέδιο είναι σε καλή κατεύθυνση, αλλά θα χρειαστεί κάποιες “διορθώσεις” ώστε να καταστεί ένα ισχυρό εργαλείο για τη διαφάνεια στην εκτέλεση του κυβερνητικού έργου.

Άξιοι και ημέτεροι

Μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου 2009, ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ ότι για την επιλογή των Γενικών και Ειδικών Γραμματέων θα ληφθούν υπόψη βιογραφικά σημειώματα, που θα σταλούν ηλεκτρονικά στην κυβέρνηση.

Το τεχνικό κομμάτι, δηλ. ότι τα σημειώματα ηλεκτρονικά αν και έχει τη σημασία του, δηλ. δείχνει ότι ο ΓΑΠ θέλει να γίνεται χρήση των νέων τεχνολογιών και του Διαδικτύου, δεν με απασχολεί σε αυτό το άρθρο. Επίσης, δε θα ασχοληθούμε με το κατά πόσο μπορεί η αξιολόγηση μέσω βιογραφικών σημειωμάτων να μας δώσει τους καλύτερους, τους αξιότερους για τις προαναφερθείσες θέσεις. Θα θεωρήσουμε απλά ότι είναι ο πλέον αξιοκρατικός τρόπος.

Θέλω να ασχοληθώ με το κομμάτι του κατά πόσο είναι δυνατόν να επιλεγούν αξιοκρατικά τα άτομα που θα καλύψουν τις σημαντικές θέσεις των Γενικών και Ειδικών Γραμματέων. Επίσης, με απασχολεί το κατά πόσο μπορεί να γίνει αυτό και για άλλες κυβερνητικές θέσεις ή γενικότερα θέσεις που ελέγχονται από την εκάστοτε κυβέρνηση.

Όταν πρωτοάκουσα την ιδέα του ΓΑΠ, η αλήθεια είναι ότι την είδα πολύ θετικά. Ποτέ ως τώρα δεν ήταν γνωστή η διαδικασία με την οποία γίνεται η επιλογή των προσώπων για τις συγκεκριμένες θέσεις. Ήρθε η ώρα, είπα μέσα μου, να δούμε και μια αξιοκρατική διαδικασία σε υψηλά κλιμάκια του κρατικού μηχανισμού.

Όμως, σκεφτόμενος καλύτερα και συζητώντας με φίλους μου, κατέληξα στα παρακάτω.

πολιτική

Έστω ότι με κάποιο “μαγικό” τρόπο, μια επιτροπή μελετάει τα 20-30 χιλιάδες βιογραφικά σημειώματα και διαλέγει τους “καλύτερους”, τους πιο ικανούς να στελεχώσουν τις θέσεις των ΓΓ και ΕΓ. Ποιος εγγυάται ότι αυτοί οι “καλύτεροι” θα υλοποιήσουν την πολιτική που έχει στο νου του ο Υπουργός και ο Πρωθυπουργός; Μπορεί ένας τεχνοκράτης να υλοποιήσει οποιαδήποτε πολιτική; Τι συμβαίνει αν η μεθοδολογία που ακολουθεί ο τεχνοκράτης αποδεικνύεται μαθηματικώς ότι είναι αδύνατον να υλοποιήσει τους πολιτικού στόχους που τίθενται;

ημέτεροι

Έχετε ακούσει κατά καιρούς στην τηλεόραση και στα άλλα ΜΜΕ για κάποια άτομα που δίνουν αγώνες για το κόμμα και την παράταξη. Φανταστείτε τα σαν κάποιους τύπους στην Καρδίτσα, στη Λάρισα, στο Ηράκλειο, παντού, που ασχολούνται με το κόμμα. Ενημερώνονται από τα κεντρικά για διάφορα πράγματα και ενέργειες που πρέπει να γίνουν και αυτοί είναι υπεύθυνοι να τα υλοποιήσουν. Είτε να φέρουν κόσμο στη συγκέντρωση, είτε να αντιμετωπίσουν κάποιον από αντίπαλη παράταξη, να εκπροσωπήσουν το κόμμα στα τοπικά ΜΜΕ, κ.α. Φανταστείτε ένα δέντρο που ξεκινάει από τα αρχηγεία του κόμματος και φτάνει μέχρι τις τοπικές οργανώσεις σε όλες τις περιοχές της χώρας. Σε κάθε κόμβο του δέντρου υπάρχει και ένα άτομο. Αυτό το δέντρο είναι ο κομματικός μηχανισμός.

Έστω ότι ο ΓΑΠ αποφάσιζε να γενικεύσει την απόφαση για επιλογή των ΓΓ και ΕΓ για όλες τις θέσεις που ελέγχονται από την κυβέρνηση. Τα καλά βιογραφικά θα έπιαναν όλες αυτές θέσεις. Π.χ. διοικητές, πρόεδροι, διευθυντές κλπ. Και ο κομματικός μηχανισμός; Αυτοί που «αγωνίζονται» για την παράταξη; Τίποτα; Ποιος θα τους «αποζημιώσει» για τους αγώνες που έκαναν; Χωρίς το δέντρο του κομματικού μηχανισμού, δεν μένεις πολύ καιρό στην κορυφή. Και το δέντρο αυτό θέλει τάισμα. Συνεπώς,  έχουμε τις εξής περιπτώσεις: Το δέντρο κατανοεί τις επιλογές του πρωθυπουργού για αξιοκρατία και τις σέβεται (αδύνατον, δεν παίζει). Ο ΓΑΠ πάει κόντρα στο δέντρο (ενδεχομένως για λίγο καιρό και μετά πέφτει). Ο ΓΑΠ δεν πάει κόντρα στο δέντρο, οπότε έχουμε τους ημέτερους στις διάφορες θέσεις που ελέγχονται από την κυβέρνηση (πιο φυσιολογική εξέλιξη).

Αν εστιάσουμε στα πάνω κλαδιά του δέντρου-κομματικού μηχανισμού, υπάρχουν άτομα που αγωνίζονται για την παράταξη. Αν δεν χρησιμοποιήσεις αυτά τα άτομα για να στελεσώσεις τις θέσεις των ΓΓ και ΕΓ, αυτοί δεν θα δυσαρεστηθούν; Δεν θα κλονιστεί το δέντρο-κομματικός μηχανισμός; Συνεπώς, τι συμβαίνει; Με ποιο τρόπο θα στελεχωθούν οι συγκεκριμένες θέσεις;

Πλέον τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Διαλέγεις άτομα από το κόμμα που έχουν και καλά βιογραφικά. Αν για κάποια θέση δεν υπάρχει ενδιαφέρον από το κόμμα, τότε ενδέχεται να διαλέξεις τον «αντικειμενικά» καλύτερο. Για τις κραυγαλαίες κομματικές επιλογές που ήταν χαμηλά στη λίστα αξιολόγησης των βιογραφικών υπάρχει το άλλοθι που σου δίνει η παράγραφος πολιτική (βλ. παραπάνω).

Συνεπώς, η φάση με τα βιογραφικά είναι πιο πολύ πυροτέχνημα παρά ουσία. Πάλι οι ημέτεροι θα μπουν στις θέσεις. Και δεν γίνεται διαφορετικά. Το μόνο, ίσως, θετικό που μένει από την υπόθεση των βιογραφικών, είναι ότι ακόμη και για τα μάτια του κόσμου να παραμείνει ως κομμάτι της διαδικασίας επιλογής, ενδεχομένως να αποθαρρύνει κάποιους φιλόδοξους που δεν έχουν απολύτως κανένα προσόν, παρά μόνο την κομματική τους ταυτότητα.

Καλό φθινόπωρο

Καιρό είχα να γράψω στο blog. Πέρασαν οι καλοκαιρινές διακοπές, γυρίσαμε στην πόλη, ανακοινώθηκαν οι εκλογές. Όλα καλά! Την υγειά μας την έχουμε. Καλό φθινόπωρο!

Κάθε υπογραφή υπουργού στο Διαδίκτυο!(;)

Δεν συμπαθώ τα 2 μεγάλα κόμματα της Ελλάδας. Ανήκω (πλέον) στην κατηγορία των ατόμων που δεν περιμένουν τίποτα ουσταστικό από την πολιτική, όπως αυτή διεξάγεται στην χώρα μας (ενδεχομένως και σε πολλές άλλες χώρες του κόσμου). Μετά την πρόσφατη προκήρυξη εκλογών, πιθανότατα να φύγει από την πρωθυπουργία ο Καραμανλής και να έρθει ο Παπανδρέου.

Σε κάποιο παλιό προεκλογικό φυλλάδιο του ΠΑΣΟΚ με πρόεδρο τον Γ. Παπανδρέου, είχα διαβάσει ότι κάθε υπογραφή υπουργού θα μπαίνει στο Διαδίκτυο. Κάνοντας λίγο ψάξιμο στο Google είδα ότι ο Παπανδρέου πρόσφατα (21/8/2009) επανέλαβε ξανά τη συγκεκριμένη δέσμευση. Συγκεκριμένα είπε:

Τρίτον, βάζοντας τέρμα στην αδιαφάνεια και στη συναλλαγή κάτω από το τραπέζι. Όλες οι υπογραφές υπουργών και όλες οι πράξεις του Δημοσίου, που αφορούν σε προμήθειες, παροχές υπηρεσιών προς το Δημόσιο, αναθέσεις ή χρηματοδοτήσεις, προσλήψεις, να βρίσκονται, υποχρεωτικά, σε δημόσια θέα στο διαδίκτυο. Χρήματα, όπως τα 28 δισεκατομμύρια που δόθηκαν πρόσφατα στις τράπεζες, οι προμήθειες στα νοσοκομεία, οι πωλήσεις δημόσιας γης, όλα θα τα βλέπει ο κάθε Έλληνας στο διαδίκτυο. Τα ίδια θα ισχύουν και για την Αυτοδιοίκηση.

Πιστεύω ότι μια τέτοια κίνηση είναι θετική. Μακάρι να μην το πάρει πίσω αργότερα, είτε ξεχνώντας το εντελώς, είτε χρησιμοποιώντας τεχνάσματα (π.χ. να δημοσιεύεται η υπογραφή του υπουργού, αλλά όλο το ζουμί της απόφασης να βρίσκεται σε κάποιο παράρτημα το οποίο δεν εμφανίζεται πουθενά). Επίσης, καλό είναι να μην περιορίσει την εφαρμογή της απόφασης. Να εμφανίζονται στο Διαδίκτυο όλες οι υπογραφές υπουργών, ίσως με την εξαίρεση κάποιων θεμάτων που αφορούν ζητήματα εθνικής σημασίας (θέματα εξωτερικής πολιτικής, άμυνας κλπ).

Τέλος πολύ σημαντικό είναι και το ζήτημα της αυτοδιοίκησης. Θα καταφέρει άραγε να πείσει τους δημάρχους/νομάρχες να δημοσιεύουν όλες τους τις αποφάσεις στο Διαδίκτυο; Μου φαίνεται δύσκολο, αλλά νομίζω το όλο εγχείρημα είναι προς τη σωστή κατεύθυνση και σαφώς προωθεί την κοινωνία της πληροφορίας.

Η οικονομική κρίση

Ένα καταπληκτικό video που δείχνει με πάρα πολύ απλό τρόπο πώς δημιουργήθηκε η οικονομική κρίση. Αξίζει 11 λεπτά από το χρόνο σας. Πάντως αν αναρωτιέστε ποιοι επηρεάζονται από ην κρίση, η απάντηση είναι ΟΛΟΙ!

Μπορείτε να το δείτε στο google video στο youtube και σε άλλες σελίδες, αρκεί να ψάξετε με τον τίτλο “the crisis of credit visualized”.

Γιατί δεν είμαστε ευτυχισμένοι

Ο Dan Gilbert είναι καθηγητής ψυχολογίας στο Harvard. Τον Φεβρουάριο του 2004 έκανε μια ομιλία σχετικά με τους λόγους που οι άνθρωποι είναι ή δεν είναι ευτυχισμένοι. Στην ομιλία αυτή αναφέρει μερικά πολύ ενδιαφέροντα πειράματα που διεξήγαγε με την ομάδα του και τα ακόμη πιο ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Δώστε 20 λεπτά από το χρόνο σας να το δείτε…για το δικό σας καλό!

Ο Dan Gilbert πιστεύει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι στο ενθουσιώδες και συνεχές κυνήγι της ευτυχίας κουβαλούν λάθος χάρτη. Με τον ίδιο τρόπο που μας ξεγελά μια οπτική απάτη (optical illusion) –και μας ξεγελά όλους με τον ίδιο τρόπο– ο εγκέφαλός μας συστηματικά εκτιμά εσφαλμένα τι θα μας κάνει ευτυχισμένους. Και αυτό το χούι στην διαδικασία με την οποία αποκτάται η γνώση μας κάνει κακούς προγνώστες της ευτυχίας μας.